holder

TOFUD # Amsterdam Zuidas, office and installation, photo by Ron Zijlstra

 

TOFUD # Amsterdam Zuidas
urban installation
Virtueel Museum, Zuidas Amsterdam, NL

TOFUD # ZUIDAS AMSTERDAM

Uit ‘Intimate Stories on Absence’ publicatie Vrije Ruimten Zuidas AIR 2010, i.s.m. Onomatopee

My project on the Zuidas was realized in TOFUD: my ‘Temporary Office For Urban Development’. I set up this office every time a concrete situation presents itself. This time it was in the Sint Nicolaas chapel, part of the Sint Nicolaas complex in the Beatrix Park that has been confiscated by Amsterdam’s Zuidas – an environment that is inversely proportional to the area for which the monastery and the accompanying secondary school must eventually make way. TOFUD is a long-term project that examines the development of cities and urban areas. Starting with a situation that is undergoing development, it creates a completely different picture for the future. It looks at how a particular city district could grow in a situation where spatial conditions are not delimited by financial and political considerations. It even defies the laws of gravity. In particular, tofud provides models for spatial planning that can act as a catalyst for the thinking on a certain area and the actions ensuing from this. It does not present any final pictures; rather, it offers ideas and guidelines along which a city can develop. These models can be the foundation for an alternative urban design model. In the first instance, however, they constitute matter for discussion. It is not easy to form an opinion about a place like the Zuidas. This is an area in the midst of development, where many spheres of influence are at play. The most important of these is the financial sector, which planned the project at this location against the will of the city of Amsterdam. This already indicates who actually has the power in this process. Despite the fact that the project is by no means finished, its initiators have presented us a picture of what the area will look like when everything is completed in 2035. These plans have been laid out in a view of the future that in addition to having been written up in print is represented by a large scale model on a table in the Zuidas Project Bureau in the WTC building. This has been presented to us as the ideal, finalized picture of a desired future. The current credit crisis or other changes that have come up during this process notwithstanding, this ideal view has been adamantly upheld – against better judgement or not. I am struck by the fact that the table with the scale model looks like an island. Little is mentioned about the larger picture, the area in relation to the totality of Amsterdam. Any connection with the city is carefully avoided. The area is preferably presented to us in subdistricts that fall under the responsibility of different project managers. This diverts attention from what the plan actually should be about - namely, the interaction of the area with the rest of the city and in particular its relation to the immediate surroundings. In presentations to the outside world, the power brokers of the Zuidas are very selective about what they want it to be associated with. Very little is said about the immediate surroundings in situations where they do not represent success. The Zuidas does seek a connection with Schiphol, the built-up area of western Holland, the centre of Amsterdam, the Amsterdam stock exchange, the expensive shops in Amsterdam Zuid, the Museumplein and other cultural highpoints. However, the powers that be in the Zuidas actually feel most connected to other business centres in the rest of Europe and the world. Success is for the taking, or so it would seem. ‘Just be there and it will all come to you.’ This might be a reality that appeals to people who work in the Zuidas, but there is also another reality. Almost no one to whom I have spoken in Amsterdam thinks that the Zuidas speaks to the imagination. They encounter the same sort of abstraction that I have experienced during my stay here. People indeed more or less know what you mean and approximately where it is when you talk about the Zuidas, but it is not ingrained in their experience of Amsterdam. In fact, it is just like the table model in the Zuidas project bureau in the wtc building, an island in the city – and at night and in the weekends, it is an uninhabited island to boot. There is literally no one there. People who arrive at Station Zuid make sure they take the shortest possible route to the ‘real’ city. Get

out of here, quick. This is a pity, of course, because my criticism of the way in which the area is now being developed is not motivated by the fact that I am an opponent of having a large urban project at this location. Onthe contrary, I am a proponent of urban densification, and quite honestly, Amsterdam could use an area where people ambitiously sink their teeth into things. A city has to change and evolve. It seems to me that building a large multifunctional station in the Zuidas is a legitimate mission. The Noord-Zuid connection also cannot be completed fast enough, as far as I’m concerned. Only then will the area have the potential to become what the planners have in mind, namely an important urban area in Amsterdam. I would rather not talk about a new centre. That has to come by itself, that is not something you can plan – and besides, the real centre of Amsterdam is much too nearby for that. What’s more, a centre is for everybody, and from all the plans that have been presented, I don’t get the feeling that the Zuidas is intended for everybody. I think that what is actually lacking in this project that was launched with such bravura a decade ago is a real, focused ambition. The ing headquarters was one of the first buildings to be erected. I admire that building every time I see it. That standard should be ambition for the entire area. Now, a plan cannot only consist of highpoints, but in general, I think that the rest of the buildings that have been put up so far are pretty boring. And I’m still talking about the best part of the area to date. I think that the urban design quality of the plan is minimal, the linkup with the city is bad and the public space in some places is horrific. Nobody wants to be there. Of course, the area is by no means completed and that might very well take quite a long time. But even so, what has already been built should be part of the urban structure. In short, the project seems to be getting bogged down for all sorts of reasons, and the objectives appear to have been scaled back considerably. You cannot plan a city; a city has to grow, as has so often been shown. Although I don’t believe that you should design a city, you do have to provide a number of motivating factors, a number of guidelines along which a city or urban area can develop. The fact is, you can’t overlook a period of 30-odd years - that’s been proven time and again. What’s more, when this period has elapsed, the first buildings that were erected will be due for renovation or structural alterations. A city is an organic whole in which every planning decision functions as an intermediate level in its overall manifestation. No one determines what a city will look like; we all do that together. Actually, the city directs itself. In order to achieve this, you first have to build good

infrastructure. That will function as a framework for the area. Roads, trains, trams, metros are the arteries of the city. This provides life. By putting a large section of the A10 below the ground, you make the area lifeless, as it were. I think this decision would be disappointing. Right now I think that one of the most exciting elements in the area is the motorway that cuts through it. This is where things grate and wrench, and that’s precisely what an area needs in order to make it feel like a metropolitan district. By covering that up, you create a boring and sleepy area that might indeed be in keeping with a dormitory suburb like Buitenveldert, but does not do justice to the ambitions of a large city. The motorway is in fact the pivot. You have to intensify this; businesses should be stimulated to build pedestrian and bicycle bridges across the motorway and even offices and residential buildings, so that the area can be experienced from different perspectives. From my office in the chapel, which has taken on the appearance of a fortress, I am also building a scale table model that refers to the wtc original. This model is growing out of my office, as it were. The scale model takes into consideration the matters discussed above. It does not represent any final or ideal picture, but indicates directions and possibilities for growth, not only for now or for the next 35 years, but possibly for a much longer period. For it is certain that if we follow our human nature and continue as in the past to build upon our ossified monocultures for many more centuries, many strata can arise that will result in a completely different and much more complex cityscape. This is a perspective that I believe is much more interesting than the overly controlled cityscape that appears to be manifesting itself now. For me, the Zuidas as it is now, or as it proposed to be 30 years from now, is only a situation from which to start, on top of which many more physical and mental strata will be added. I can imagine a Zuidas in levels that float one above the other, to and from which many traffic arteries come and go. Not a new centre, but a concentrated, high-density area where true urban dynamics hold sway.

_____

Mijn project op de Zuidas komt tot stand vanuit TOFUD. Mijn ‘Temporary Office For Urban Development’. Een kantoor dat elke keer word opgericht als zich een concrete situatie voordoet. Deze keer staat het in de Sint Nilolaaskapel onderdeel van het Sint Nicolaascomplex in het Beatrixpark, dat is geconfisqueerd door de Amsterdamse Zuidas. Een omgeving die nu nog omgekeerd evenredig is aan het gebied waarvoor dit klooster en het bijbehorende gymnasium eigenlijk voor moet gaan wijken. TOFUD is een langlopend project dat ingaat op ontwikkeling van steden en stedelijke gebieden. Vanuit eenzelfde te ontwikkelen beginsituatie wordt een totaal ander toekomstperspectief gecreëerd. Er wordt ingegaan op hoe het betreffende stadsdeel kan groeien als er wordt uitgegaan van een situatie waar de ruimtelijke voorwaarden niet worden beheerst door financiële en politieke beperkingen. Zelfs de zwaartekracht wordt getart. TOFUD levert met name denkmodellen op ruimtelijk niveau, die het denken en daaruit volgend het handelen over een bepaald gebied kunnen katalyseren. Er worden geen eindbeelden aangedragen, maar richtingen en ideeën hoe een stadzich zou kunnen ontwikkelen. Deze modellen kunnen aan de basis staan van een alternatief stedenbouwkundig model. Maar in eerste instantie zijn zij een discussiestuk.

Het is lastig je een oordeel te vormen over een plek de als de Zuidas. Het is een gebied dat volop in ontwikkeling is en waar velen krachtenvelden actief zijn, met als belangrijkste de financiële sector die het project tegen wil en dank van de gemeente Amsterdam op deze positie in de stad heeft gepland. Dit geeft al aan wie er eigenlijk de macht heeft in dit proces. Ondanks dat het project nog lang niet af is, wordt ons wel een toekomstbeeld voorgesteld van het project als dat tot volle wasdom is gekomen in 2035. De plannen hiervoor zijn vastgelegd in een visie, welke naast een gedrukt exemplaar ook wordt verbeeld in een grote maquettetafel in het projectbureau Zuidas in het WTC gebouw. Dit beeld wordt ons voorgesteld als een ideaalbeeld en eindbeeld van een nagestreefd toekomstperspectief. Maar ondanks de huidige Krediet crisis of andere veranderingen die optreden tijdens het proces wordt hier al of niet tegen beter weten in sterk aan vastgehouden.

Mij valt op dat de maquettetafel er uit ziet als een eiland. Weinig wordt gesproken over het grote geheel het gebied in relatie tot gehele stad Amsterdam. Zorgvuldig wordt het stedelijke verband vermeden. Het gebied wordt bij voorkeur aan ons gepresenteerd in deelgebieden die onder verantwoording vallen van verschillende projectmanagers. Dit leidt af van waar het plan eigenlijk over zou moeten gaan, namelijk het samenspel met de rest van de stad met name de aanhechting ervan met de directe omgeving. In de presentatie naar buiten toe wordt zeer selectief gekozen waarmee men zich als Zuidas wil associëren. Weinig wordt gesproken over de directe omgeving daar waar het geen succes vertegenwoordigd. Het verband word gezocht met Schiphol, de Randstad, het centrum van Amsterdam, de Beurs van Berlage, de dure winkels in Zuid, het Museumplein en andere culturele hoogtepunten. Maar eigenlijk voelt men zich het meest verbonden met andere zakencentra in de rest van Europa en de Wereld. Succes is te koop, zo lijkt het: ‘Just be there and it all will come to you’. Dit is misschien een realiteit die de mensen die op de Zuidas werken aanspreekt, maar er is ook een andere realiteit. De Zuidas spreekt bijna bij niemand die ik in Amsterdam heb gesproken tot de verbeelding. Zij ervaren dezelfde abstractie als die ik heb ervaren tijdens mijn verblijf hier. Men weet ongeveer wel wat je bedoeld en waar het ongeveer is als je over de Zuidas praat, maar het zit niet geworteld in hun belevingswereld. Het is feitelijk net als de maquettetafel in het projectbureau in het WTC gebouw een eiland in de stad. En ’s avonds en in het weekend is het ook nog een onbewoond eiland. Er is letterlijk niemand. Mensen die arriveren op station Zuid zorgen dat ze zich via de kortst mogelijke route een weg banen naar de ‘echte’ stad. Snel hier vandaan.

Dit is natuurlijk jammer, want mijn kritiek op het gebied zoals het nu wordt ontwikkeld vind niet zijn motivatie omdat ik tegen een grootstedelijk project ben op deze locatie. In tegendeel, ik ben juist voorstander van stedelijke verdichting, en eerlijk gezegd kan Amsterdam wel een gebied gebruiken waar vol ambitie de tanden in wordt gezet. Een stad moet veranderen en zich ontwikkelen. De ambitie om hier een groot multifunctioneel station te bouwen lijkt me legitiem. Ook de Noord-Zuidverbinding kan wat mij betreft niet snel genoeg klaar zijn. Dan pas heeft het gebied de potentie om te worden wat men voor ogen heeft, namelijk een belangrijk stedelijk gebied in Amsterdam. Over een nieuw centrum spreek ik liever niet. Dat moet ontstaan, dat kun je niet plannen, bovendien is het echte centrum van Amsterdam daarvoor veel te dicht bij. Een centrum is bovendien voor iedereen, en het gevoel dat de Zuidas voor iedereen moet worden krijg ik niet uit alle gepresenteerde plannen.

Eigenlijk vind ik dat het project zoals dat een tiental jaren geleden vol goede moed werd ingezet juist een echte ambitie ontbeerd. Als een van de eerste gebouwen werd het ING hoofdkantoor gerealiseerd. Dat is en gebouw waar ik elke keer voor om kijk. Dat niveau zou de ambitie voor het hele gebied moeten zijn. Nu kan een plan niet alleen uit hoogtepunten bestaan, maar over het algemeen vind ik het redelijk saai wat er tot nu toe verder aan gebouwen is gerealiseerd. En dan is dat nog het beste gedeelte van het gebied tot nu toe. De stedenbouwkundige kwaliteit van het plan vind ik minimaal, de aanhechting met de stad is slecht, en de openbare ruimte is op sommige plekken dramatisch. Niemand wil er verblijven. Natuurlijk is het gebied nog lang niet voltooid, en het zou zo maar kunnen dat, dat ook nog erg lang gaat duren. Maar ook dan moet wat er al is wel deel uit maken van de stedelijke structuur. Kortom het project lijkt door allerlei redenen te verzanden, de ambities lijken behoorlijk te worden teruggeschroefd.

Een stad kun je niet plannen, een stad moet groeien, dat is al zo vaak bewezen. Je moet wat mij betreft geen stad ontwerpen, maar je moet een aantal aanleidingen geven een aantal richtingen waarlangs een stad of stedelijk gebied zich kan ontwikkelen. Je kunt namelijk niet een periode van meer dan 30 jaar overzien, dat blijkt elke keer weer. Bovendien als deze periode is verstreken, dan zijn de eerst gebouwde gebouwen alweer aan renovatie of verbouwing toe. Een stad is een organisch geheel waarin elke planologische beslissing als tussenlaag in de totale geschied wording gaat
functioneren. Niemand bepaald hoe een stad er komt uit te zien, dat doen we allemaal samen. Eigenlijk stuurt de stad dus zichzelf.

Om dit te bereiken moet je eerst goede infrastructuur aanleggen. Daar span je de ruimte mee op Wegen, treinen, trams,metro’s zijn de spil, de aderen van de stad. Dit geeft leven, door een groot gedeelte van de A10 weg te stoppen onder de grond maak je het gebied dus als het ware levenloos. Dit zou ik een teleurstellende beslissing vinden. Op dit moment vind ik een van de spannendste elementen in het gebied juist de doorsnijdende snelweg, Juist hier schuurt en wringt het, en dat heeft een gebied nodig om als grootstedelijk te worden ervaren. Door dit af te dekken verwek je een saai en slaperig gebied dat weliswaar goed aansluit bij een slaapwijk als Buitenveldert, maar geen recht doet aan de grootstedelijke ambities. Juist is de snelweg de spil. Dit moet je juist intensiveren, bedrijven zouden moeten worden gestimuleerd om loop en fietsbruggen en zelfs kantoren woningen over de snelweg aan te leggen waardoor deze vanuit verschillende invalshoeken beleefbaar wordt gemaakt.

Vanuit mijn kantoor in de kapel die de gedaante heeft aangenomen van een vesting bouw ik refererend aan het WTC origineel ook een maquettetafel. Deze maquette groeit uit mijn kantoor. De maquettetafel gaat in op de hierboven genoemde thematiek. Deze maquette toont geen eind- of ideaalbeeld maar geeft groeirichtingen en groeimogelijkheden. Niet alleen voor nu of de komende 35 jaar, maar misschien wel voor een veel langere periode. Want vast staat, dat als wij als mensheid net als in het verleden nog vele eeuwen blijven doorbouwen aan onze versteende monoculturen, er vele lagen kunnen ontstaan die een heel ander en veel complexer stadsbeeld laten zien. Een toekomstperspectief dat wat mij betreft veel interessanter is dan het compleet door beheersdrang gedomineerde beeld dat nu lijkt te ontstaan. Voor mij is de Zuidas zoals zij nu is of over 30 jaar wordt voorgesteld slechts een beginsituatie waarover nog velen fysieke en mentale lagen zullen worden toegevoegd. Ik stel mij een Zuidas voor die in lagen boven elkaar zweven. Waarnaar en waarvan vele verkeersaders komen en gaan, geen nieuw centrum, maar een geconcentreerd en verdicht gebied waar echte stedelijke dynamiek heerst.

TOFUD # Amsterdam Zuidas, installation, photo by Ron Zijlstra

TOFUD # Amsterdam Zuidas, installation, photo by Ron Zijlstra

TOFUD # Amsterdam Zuidas, installation, photo by Ron Zijlstra

TOFUD # Amsterdam Zuidas, office and installation, photo by Ron Zijlstra

TOFUD # Amsterdam Zuidas, office and installation, photo by Ron Zijlstra

TOFUD # Amsterdam Zuidas, develop model, photo by Ron Zijlstra

TOFUD # Amsterdam Zuidas, drawing, photo by Ron Zijlstra

TOFUD # Amsterdam Zuidas, drawing, photo by Ron Zijlstra, courtesy private collector

TOFUD # Amsterdam Zuidas, drawing, photo by Ron Zijlstra

the commercial Zuidas model, point of departure

Construction Model

models TOFUD # Amsterdam Zuidas, photo by Ron Zijlstra

model TOFUD # Amsterdam Zuidas, photo by Ron Zijlstra

model TOFUD # Amsterdam Zuidas, photo by Ron Zijlstra

model TOFUD # Amsterdam Zuidas, photo by Ron Zijlstra

model TOFUD # Amsterdam Zuidas, photo by Ron Zijlstra

model TOFUD # Amsterdam Zuidas, photo by Ron Zijlstra

model TOFUD # Amsterdam Zuidas, photo by Ron Zijlstra

model TOFUD # Amsterdam Zuidas, photo by Ron Zijlstra

model TOFUD # Amsterdam Zuidas, photo by Ron Zijlstra

model TOFUD # Amsterdam Zuidas, photo by Ron Zijlstra

photo by Ron Zijlstra

model TOFUD # Amsterdam Zuidas, photo by Ron Zijlstra