holder

photo by René de Wit

 

KAPKAR/GBT-3S
contemporary truss frame structure
Veghels Buiten, Veghel, NL

contemporary couple truss / eigentijds gebint

wood

11.20 m x 4,5 m x 6 m

2010

Veghels Buiten, exhibition 2010-2012

KAPKAR / GBT-3S is een tijdelijke architectonische installatie in opmaat tot de nieuwe uitbreidingswijk Veghels Buiten, een stedenbouwkundig project van Buro B+B, dat zal herrijzen tussen 2012 – 2025. Het eigentijdse gebint verhoudt zich tot het landschap en de omliggende gebouwen. Hiermee wil ik laten zien dat het gebruik van lokale bouwkunst op een nieuwe hedendaagse manier kan bijdragen aan de karaktervorming van het gebied. Voor het tijdelijke kunstproject dat wordt georganiseerd ter inleiding van het uitbreidingsplan Veghels Buiten (Bureau B+B) ben ik uitgegaan van een gebiedsgebonden benadering. Een fascinatie voor oude boerderijen en hier met name de Brabantse langgevel boerderij is de inzet voor mijn project geweest. Zelf woon ik sinds 1995 in een lang- of beter gezegd kortgevel boerderij in Heeswijk-Dinther. De staat van deze boerderij was op dat moment erbarmelijk, het was een echte ruine. Ook het gehele eikenhouten gebint, het samenstel van balken die de dragende constructie vormen van deze boerderijen, was geheel versleten. Op sommige plekken weggehaald, doorgerot en grotendeels ingestort. Bij bestudering van de boerderijen kwam ik er gaandeweg achter dat de ankerbalk gebinten eigenlijk vaak de enige nog echt originele elementen zijn die vanaf de eerste bouw, vaak eeuwen geleden, zijn blijven bestaan. En het zijn juist deze elementen die sinds ik in het buitengebied woon massaal uit de boerderijen zijn verdwenen. Boerderijen worden als ze zijn verkocht vaak verbouwd of afgebroken en zonder dit ankerbalk gebint weer opgebouwd. Het gehele karakter is dan zowel binnen als buiten helemaal veranderd. Ik beschouw het ankerbalk gebint als een zeer ondergewaardeerd maar erg belangrijk cultuurhistorisch element dat aandacht verdient. In het gebied Veghels Buiten staan nog meerdere oude Brabantse langgevel boerderijen. Deze boerderijen zijn de ankerpunten in het landschap. Het landschap is hieromheen ontstaan en ze zijn dan ook erg belangrijk in de beleving van het gebied. Opvallend zijn de verschillende staten van onderhoud. Variërend van mooi en goed onderhouden tot geheel afgebroken en opnieuw opgebouwd en tot nog enkele originele exemplaren. Althans wat wij op dit moment als origineel ervaren. Want ook dit beeld is aan verandering en mode onderhevig. Zowel de inrichting als buitenkant zijn door de eeuwen heen vele malen veranderd afhankelijk van bedrijfseconomische overwegingen en beschikbare materialen en technieken. Het mooie was dat het gebint altijd bleef staan. Het was de basis van het gebouw. Vanaf de jaren 70 met een hoogtepunt eind jaren 90 en begin 2000 zijn de boerderijen deze basis veelal kwijtgeraakt. De ziel is eruit. En dit is onomkeerbaar. Op een plek in het landschap van Veghels Buiten waar een drietal boerderijen staan met een verschillend karakter, is op de akker een nieuw eigentijds gebint verschenen dat zich verhoudt tot het landschap en de omliggende gebouwen. Het bestaat uit een hedendaags materiaal en is gemaakt met hedendaagse technieken. De nieuwe constructie kan gezien worden als zowel een verwijzing naar het verleden als naar de toekomst. Met deze constructie vraag ik hernieuwde aandacht voor het gebint als constructie en bouwmiddel. Zowel voor restauratiedoelen als voor het maken van nieuwe architectuur. Vooral ook het tweede aspect is van belang omdat het gebruik van lokale bouwkunst op een nieuwe hedendaagse manier kan bijdragen aan de karaktervorming van het gebied. Het is een middel om je te onderscheiden. Op deze manier hoop ik een bewustwording op gang te brengen van het belang van dit belangrijke element in het Brabants landschap dat normaal gesproken niet waarneembaar is omdat het zich binnen in boerderijen bevindt, maar wel afkomstig is uit dit landschap. Ik kies er voor om in dit geval niet historiserend te werk te gaan. Op deze manier hoop ik via dit eerste beeldend element aan het begin te staan van een duurzame hernieuwde ontwikkeling van deze boeiende manier van construeren/ bouwen. Als meerdere partijen, overheid, particulieren, architecten hierbij aanhaken kan het zelfs stedenbouwkundig van invloed zijn op het ontwikkelen van het gebied tussen 2012-2025.

photo by René de Wit

photo by René de Wit

photo by René de Wit

photo by René de Wit

photo by René de Wit

photo by René de Wit

photo by René de Wit

install KAPKAR/ GBT-3S on location, with Feike de Jong, intern

Construction Model

model KAPKAR/ GBT-3S, front view

model KAPKAR/ GBT-3S, side view

model KAPKAR/ GBT-3S, top view